Een recent onderzoek, gepubliceerd in Urban Ecosystems, onthult dat verstedelijking - een van de meest dramatische vormen van verandering in landgebruik - de manier kan veranderen waarop zelfs kleine insecten zoals mieren voedsel vinden en accepteren. Het onderzoek, uitgevoerd door een internationaal team van wetenschappers uit Oekraïne, Duitsland en Polen, toont aan dat stedelijke mieren veel minder selectief zijn wat betreft voedselkwaliteit in vergelijking met hun tegenhangers op het platteland. Dit suggereert dat stedelijke omgevingen niet alleen stress uitoefenen op planten en dieren die we gewoonlijk opmerken, maar ook op insecten die zo gewoon zijn als mieren.

Het onderzoek richtte zich op de gewone zwarte tuinmier (Lasius niger), een van de meest verspreide mierensoorten in Europa. Onderzoekers boden mieren suikerwater aan in verschillende concentraties in zowel stedelijke als landelijke omgevingen en observeerden hoe gemakkelijk ze het aanbod accepteerden.

 

De belangrijkste bevinding was eenvoudig maar opvallend: stadsmieren waren significant meer bereid om suikeroplossingen met een lagere concentratie te accepteren, terwijl plattelandsmieren deze zwakkere voedselbronnen meestal afwezen. Dit patroon kwam het duidelijkst naar voren bij de zwakste geteste concentraties, waarbij stadsmieren het suikerwater nog steeds graag dronken terwijl mieren op het platteland het vaak negeerden.

Volgens de onderzoekers weerspiegelt deze verandering in eetgedrag waarschijnlijk een bredere omgevingsstress in steden. Stedelijke omstandigheden - van hitte-eilanden en bodemvervuiling tot microplastics en gestreste vegetatie - kunnen de hoeveelheid en voedingskwaliteit van natuurlijke koolhydraatbronnen, zoals de honingdauw die mieren van bladluizen krijgen, verminderen. Als de mieren regelmatig worden blootgesteld aan minder rijk voedsel, kunnen ze minder selectief worden in wat ze eten.

 

Tomer J. Czaczkes van Freie Universität Berlin, een van de auteurs van het onderzoek, legt uit dat mieren de neiging hebben om de kwaliteit van voedsel te vergelijken met wat ze normaal in hun omgeving aantreffen. Wanneer stadsmieren een druppel verdunde suikeroplossing aangeboden krijgen, nemen ze die graag aan. - niet omdat ze er de voorkeur aan geven, maar omdat ze zich waarschijnlijk hebben aangepast aan koolhydraatbronnen van lagere kwaliteit in het stedelijke landschap.

Een opwindende implicatie van dit onderzoek is dat het voedingsgedrag van mieren kan dienen als bio-indicator voor omgevingsstress. Omdat mieren snel reageren op veranderingen in de kwaliteit van hun habitat, zou het bijhouden van hoe “kieskeurig” of “niet kieskeurig” ze zijn een eenvoudige, goedkope manier kunnen zijn om de gezondheid van stedelijke ecosystemen te beoordelen.

 

De wetenschappers waarschuwen echter dat dit een eerste stap is. Het blijft onduidelijk of de mieren zelf fysiologisch gestrest zijn, of de planten waarvan ze afhankelijk zijn voor voedsel gestrest zijn, of dat beide factoren een rol spelen. Er is meer onderzoek nodig om deze oorzaken te ontwarren.

Naarmate steden over de hele wereld blijven groeien, wordt het steeds belangrijker om te begrijpen hoe verstedelijking de biodiversiteit en ecologische interacties beïnvloedt. Mieren spelen, ondanks hun kleine formaat, een sleutelrol in veel ecosystemen. Ze helpen bij de omzetting van de bodem, de verspreiding van zaden en de kringloop van voedingsstoffen. Dat hun gedrag verandert als reactie op de omstandigheden in de stad, onderstreept hoe diep stedelijke omgevingen het leven kunnen beïnvloeden - zelfs op de kleinste schaal.

 

Bron: Stanislav Stukalyuk en collega's, Urban Lasius niger mieren accepteren gemakkelijker een sucroseoplossing in een lage concentratie dan mieren op het platteland, Urban Ecosystems (2026).